Sinds 2024 biedt onze organisatie de Z-route aan. Inmiddels is alweer de zesde groep gestart. We spraken met Sophie Grauss, klantregisseur en trainer MAP Z-route, over de lessen, de deelnemers en de bijzondere momenten die zij dagelijks meemaakt.
Vanuit Rijnvicus bieden we sinds 2024 de Z-route aan. Hoe staat het programma er nu voor?
"We zijn inmiddels bezig met onze zesde groep. Dat is mooi om te zien, want het betekent dat we al veel mensen hebben mogen begeleiden in hun eerste stappen richting taal, participatie en uiteindelijk werk of vrijwilligerswerk."
Wat leren deelnemers tijdens de lessen?
"De nadruk ligt vooral op de Nederlandse arbeidsmarkt en de samenleving. Denk bijvoorbeeld aan ongeschreven regels. Dat zijn juist de dingen die je niet uit een boek leert.
Een voorbeeld dat vaak blijft hangen: als iemand in Nederland een glas water aanbiedt en je zegt nee, dan neemt diegene het glas weer mee. In sommige andere culturen, zoals in Syrië, wordt zo'n aanbod meerdere keren herhaald voordat iemand daadwerkelijk accepteert. Door dit soort voorbeelden begrijpen deelnemers beter waarom mensen soms op een bepaalde manier reageren.
Daarnaast besteden we veel aandacht aan de Nederlandse taal. "
Hoe geven jullie les?
"We werken veel met een whiteboard en praktijkvoorbeelden. We proberen de lessen zo visueel en interactief mogelijk te maken. Niet iedereen heeft dezelfde achtergrond of hetzelfde opleidingsniveau, dus we kijken steeds wat het beste werkt voor de persoon tegenover ons."
Waar komen de meeste deelnemers vandaan?
"De grootste groep komt uit Syrië. Daarnaast hebben we deelnemers uit verschillende andere landen. Dat zorgt voor mooie gesprekken en veel uitwisseling van ervaringen."
Wat zie je gebeuren tussen de eerste les en het einde van het traject?
"De groei die mensen doormaken is vaak enorm. Sommige deelnemers beginnen heel onzeker. Er zijn mensen die nauwelijks een pen hebben vastgehouden of weinig onderwijs hebben gehad. En aan het einde van het traject kunnen ze een presentatie geven over zichzelf, vertellen wat hun talenten zijn en wat ze in de toekomst willen bereiken.
Wat ook opvalt, is hoeveel deelnemers gemotiveerd zijn om mee te doen in de Nederlandse samenleving. Ze grijpen kansen aan, zijn beleefd en doen hun best om de taal te leren. Regelmatig horen we opmerkingen als: 'Nederland is zo gastvrij, ik voel me hier welkom.'"
 |  |
Zijn er verschillen tussen de groepen?
"Elke groep heeft zijn eigen dynamiek, maar er is vaak veel saamhorigheid. Veel deelnemers kennen elkaar al van taallessen of andere activiteiten. Ze helpen elkaar, moedigen elkaar aan en vieren samen successen.
Ik heb veel bewondering voor het doorzettingsvermogen van de deelnemers. Vooral bij mensen die jarenlang vooral voor hun gezin hebben gezorgd of op latere leeftijd opnieuw moeten beginnen. Ze blijven doorgaan en werken ontzettend hard."
Hoe ervaren deelnemers de lessen?
"In het begin vinden veel mensen het spannend. Alles is nieuw. Maar meestal groeit het enthousiasme snel.
Ik herinner me een man die eigenlijk zonder veel verwachtingen begon. Toen zijn vrouw later ook startte, was hij juist degene die haar enthousiast vertelde hoe leuk en leerzaam het was. Ze kon niet wachten om ook te beginnen. Je bouwt echt samen iets op in zo'n groep."
Het is dus meer dan alleen een lesprogramma?
"Zeker. Dat merken we bijvoorbeeld op de laatste dag van het traject. Niemand vraagt erom, maar deelnemers nemen bijna altijd eten mee om samen te delen. Dat zijn mooie momenten waarop je ziet hoeveel verbinding er is ontstaan."
Hoe verloopt de stap naar participatie en werk?
"Deelnemers die de MAP (Module Arbeidsmarkt en Participatie) volgen, beginnen ook meteen bij onze diagnoseafdeling Opstap. Na ongeveer zes weken evalueren we samen hoe het gaat en welke vervolgstappen passend zijn. Is de stap naar betaald werk nog te groot? Dan gaan zij naar de afdeling Verpakking om wat meer ervaring op te doen qua taal, werk en participatie.
Voor sommige mensen ligt betaald werk al snel binnen bereik. Bij anderen kiezen we eerst voor vrijwilligerswerk of sociale activering als betaald werk (nog) niet haalbaar is. We kijken altijd naar de mogelijkheden van de deelnemer.
Zo hadden we iemand die in Syrië en Turkije ervaring had opgedaan in een familiebedrijf binnen de scheepsbouw. Zijn doel is om uiteindelijk weer in zijn eigen vakgebied aan de slag te gaan. Dan kijken wij samen welke contacten of werkgevers in ons netwerk daarbij kunnen helpen."
Waar lopen jullie het meest tegenaan?
"Naast de taal is communicatie soms een uitdaging wanneer iemand geen Arabisch spreekt, en een Arabische vertaler dus niet helpt. Dan moeten we creatief zijn. We gebruiken vertaalapps, afbeeldingen en doen veel voor. Ook digitale vaardigheden verschillen sterk per persoon. Daarom kijken we steeds wat iemand nodig heeft om verder te komen."
Zijn er succesverhalen?
"Voor mij zit succes niet alleen in een baan vinden. Natuurlijk is dat prachtig, maar succes zit ook in iemand die durft te spreken, zelfstandig afspraken maakt of voor een groep gaat staan. De groei die mensen laten zien, maakt vaak enorme indruk."
 |  |
Wat haal jij zelf uit dit werk?
"De interactie met mensen vind ik het allerleukst. In de eerste weken ben je vooral aan het ontdekken wie iedereen is. Daarna zie je dat iedereen zijn plek vindt in de groep. Er ontstaan grapjes, mensen helpen elkaar en het vertrouwen groeit.
Het mooiste blijft om mensen te zien groeien. Soms gaat een groep zo snel dat we het programma zelfs kunnen inkorten omdat deelnemers sneller stappen zetten dan verwacht.
Als een nieuwe deelnemer via Opstap bij de afdeling Verpakking aan de slag gaat, volgt vaak een warm welkom. Lopen ze de afdeling op, dan krijgen ze dertig enthousiaste 'hallo's' terug. Dat zegt veel over de sfeer binnen het team. Collega's vinden het leuk om deelnemers op weg te helpen, zowel met het werk als met de Nederlandse taal. Juist door samen te werken, leren deelnemers de taal in de praktijk en voelen ze zich sneller thuis."
Ook aan de slag met de zelfredzaamheidsroute (Z-route)?
Binnen ontwikkelbedrijf Rijnvicus ontwikkelden wij in 2024 volledig lesmateriaal voor de Zelfredzaamheidsroute (Z-route), speciaal voor statushouders. Met veel liefde, tijd en plezier hebben wij gewerkt aan een compleet en praktisch programma. Dit lesmateriaal delen wij nu graag met andere werk-ontwikkelbedrijven, tegen een vriendelijke vergoeding. Kijk voor meer informatie en de aanschaf van het lesmateriaal op deze pagina.